Chi phí nhân sự là gì? Các khoản chi, cách tính và phương pháp tối ưu hiệu quả trong doanh nghiệp
Chi phí nhân sự là toàn bộ khoản doanh nghiệp chi ra để tuyển dụng, trả lương, sử dụng, đào tạo và duy trì đội ngũ trong một giai đoạn.
Trong quá trình vận hành, chi phí nhân sự không chỉ gồm tiền lương mà còn có bảo hiểm, phúc lợi, tuyển dụng, đào tạo và các khoản hỗ trợ môi trường làm việc. Nếu không tính đầy đủ, doanh nghiệp có thể đánh giá thấp ngân sách duy trì đội ngũ. Cùng Replus tìm hiểu các khoản chi, cách tính và kiểm soát chi phí hiệu quả.
Chi phí nhân sự là gì?
Chi phí nhân sự là tổng các khoản doanh nghiệp chi ra để tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đào tạo và duy trì người lao động trong một khoảng thời gian nhất định. Đây là chỉ tiêu quản trị phản ánh nguồn lực tài chính mà doanh nghiệp cần đầu tư để xây dựng và vận hành đội ngũ, không chỉ giới hạn ở quỹ lương hằng tháng.

Việc theo dõi chi phí nhân sự giúp nhà quản lý nắm bắt tình hình sử dụng ngân sách, dự báo nhu cầu tài chính và đánh giá mức độ hiệu quả của nguồn nhân lực. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động phân bổ nguồn lực, kiểm soát các khoản phát sinh và xây dựng kế hoạch nhân sự phù hợp với mục tiêu kinh doanh.
Chi phí nhân sự gồm những khoản nào?
Chi phí nhân sự thường bao gồm năm nhóm chính: tiền lương và đãi ngộ, bảo hiểm bắt buộc, phúc lợi, tuyển dụng và đào tạo, thiết bị và môi trường làm việc. Mỗi nhóm phản ánh một khoản ngân sách doanh nghiệp cần xem xét khi duy trì đội ngũ.
Chi phí tiền lương và đãi ngộ trực tiếp
Đây là khoản chi trả cho người lao động theo hợp đồng và chính sách của doanh nghiệp, bao gồm:
- Tiền lương theo vị trí và chức danh.
- Phụ cấp trách nhiệm, chức vụ và các khoản hỗ trợ.
- Tiền thưởng hiệu suất, doanh số và kết quả công việc.
- Tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm.

Khi tính chi phí, doanh nghiệp cần phân biệt lương Gross và lương Net. Lương Gross là mức lương trước khi khấu trừ các khoản người lao động phải đóng, còn lương Net là số tiền thực nhận. Vì vậy, lương Net không phản ánh toàn bộ chi phí doanh nghiệp phải chi trả cho nhân viên.
Chi phí bảo hiểm và các nghĩa vụ bắt buộc
Đây là các khoản doanh nghiệp phải thực hiện theo quy định đối với người lao động thuộc diện tham gia, gồm:
- Bảo hiểm xã hội (BHXH).
- Bảo hiểm y tế (BHYT).
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
- Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
- Kinh phí công đoàn theo đối tượng áp dụng.
Khi lập ngân sách, doanh nghiệp cần tách phần bảo hiểm do người sử dụng lao động đóng và phần khấu trừ từ lương người lao động để tránh tính trùng chi phí. Mức đóng và căn cứ đóng cần được cập nhật theo quy định hiện hành.
Theo Điều 4 Nghị định 374/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, người sử dụng lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) bằng 1% quỹ tiền lương tháng của người lao động tham gia. Mức đóng này nằm trong giới hạn tối đa 1% theo Điều 33 Luật Việc làm số 74/2025/QH15.
Chi phí phúc lợi và chăm sóc nhân viên
Ngoài lương và các khoản bắt buộc, doanh nghiệp có thể chi thêm cho những chính sách hỗ trợ người lao động như:
- Khám sức khỏe định kỳ và bảo hiểm bổ sung.
- Du lịch, hoạt động nội bộ.
- Thưởng lễ, Tết và quà tặng.
- Hỗ trợ ăn uống, đi lại và đời sống.

Các khoản này phụ thuộc vào chính sách đãi ngộ và ngân sách của từng doanh nghiệp.
Chi phí tuyển dụng và đào tạo
Để thu hút và phát triển nhân sự, doanh nghiệp cần dành ngân sách cho các hoạt động:
- Đăng tin và quảng cáo tuyển dụng.
- Sử dụng nền tảng hoặc dịch vụ tuyển dụng.
- Phỏng vấn và đánh giá ứng viên.
- Hội nhập nhân viên mới (Onboarding).
- Đào tạo chuyên môn và phát triển kỹ năng.
Ngoài chi phí trực tiếp, doanh nghiệp còn có thể phát sinh chi phí do nhân viên nghỉ việc sớm, chẳng hạn thời gian tuyển người thay thế, bàn giao công việc, đào tạo lại và gián đoạn tiến độ hoạt động. Để kiểm soát ngân sách và hạn chế phát sinh trong quá trình tuyển chọn, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình tuyển dụng nhân sự phù hợp với nhu cầu và tiêu chí của từng vị trí.
Chi phí thiết bị, công cụ và môi trường làm việc
Để bảo đảm điều kiện làm việc, doanh nghiệp cần đầu tư và duy trì các nguồn lực như:
- Máy tính, điện thoại và thiết bị chuyên môn.
- Phần mềm quản lý và công cụ làm việc.
- Internet, điện nước và tiện ích văn phòng.
- Chi phí thuê văn phòng, chỗ ngồi và phòng họp.
- Dịch vụ vệ sinh, bảo trì và hỗ trợ vận hành.

Đây chủ yếu là chi phí vận hành liên quan đến nhân viên, không mặc nhiên được xem là chi phí nhân sự trong hạch toán kế toán. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể phân bổ các khoản phù hợp theo nhân viên hoặc bộ phận để tính tổng chi phí duy trì hoạt động.
Cách tính chi phí nhân sự trong doanh nghiệp
Doanh nghiệp có thể tính tổng chi phí nhân sự bằng cách cộng các khoản lương, nghĩa vụ bảo hiểm, phúc lợi, tuyển dụng, đào tạo và chi phí hỗ trợ được phân bổ trong cùng kỳ.
Công thức tính tổng chi phí nhân sự:
Tổng chi phí nhân sự = Chi phí lương và phụ cấp + Nghĩa vụ doanh nghiệp đóng + Phúc lợi + Chi phí tuyển dụng và đào tạo + Chi phí hỗ trợ phân bổ.
Tư vấn trong 30 phútCần tư vấn không gian làm việc?
Chia sẻ nhu cầu, Replus sẽ đề xuất phương án phù hợp.
Thông tin liên hệ
Các khoản chi phí cần xác định gồm:
| Khoản mục | Cách xác định |
| Lương và phụ cấp | Tổng tiền lương, phụ cấp và thưởng |
| Nghĩa vụ doanh nghiệp đóng | Các khoản bảo hiểm và nghĩa vụ liên quan |
| Phúc lợi | Ngân sách phúc lợi thực tế |
| Tuyển dụng và đào tạo | Chi phí tuyển chọn, hội nhập và phát triển nhân viên |
| Chi phí hỗ trợ phân bổ | Thiết bị, phần mềm, không gian và tiện ích làm việc |
Ví dụ minh họa: Giả sử doanh nghiệp có 10 nhân viên bình quân với các khoản chi phí trong tháng như sau:
| Khoản mục | Chi phí giả định |
| Lương Gross và phụ cấp | 100.000.000 đồng |
| Các khoản doanh nghiệp đóng | 18.000.000 đồng |
| Phúc lợi | 3.000.000 đồng |
| Tuyển dụng và đào tạo phân bổ | 2.000.000 đồng |
| Thiết bị và không gian làm việc phân bổ | 5.000.000 đồng |
| Tổng cộng | 128.000.000 đồng |
Như vậy, tổng chi phí nhân sự trong tháng là 128 triệu đồng, tương đương 12,8 triệu đồng/nhân viên.
Từ tổng chi phí này, doanh nghiệp có thể xác định thêm một số chỉ số quản trị:
- Chi phí nhân sự bình quân/nhân viên: Tổng chi phí nhân sự / Số lượng nhân sự bình quân.
- Tỷ lệ chi phí nhân sự/doanh thu: (Tổng chi phí nhân sự / Doanh thu thuần) × 100%.
- Chi phí tuyển dụng trên mỗi nhân viên (Cost Per Hire): Tổng chi phí tuyển dụng / Số lượng nhân viên tuyển thành công.
Ví dụ, nếu doanh thu thuần trong tháng là 800 triệu đồng, tỷ lệ chi phí nhân sự trên doanh thu sẽ là (128 / 800) × 100% = 16%.
Doanh nghiệp cần thống nhất kỳ ghi nhận và phương pháp phân bổ để tránh tính trùng chi phí. Ví dụ, lương nhân viên HR đã nằm trong quỹ lương thì không cộng lại vào chi phí tuyển dụng. Các số liệu trên chỉ mang tính minh họa, không phải mức bình quân thị trường.
Chi phí nhân sự chiếm bao nhiêu phần trăm doanh thu là hợp lý?
Mức hợp lý phụ thuộc vào ngành nghề, mô hình kinh doanh, mức độ sử dụng lao động, năng suất và biên lợi nhuận.
Doanh nghiệp có thể xem xét một số yếu tố sau khi đánh giá:
| Yếu tố | Ảnh hưởng đến tỷ lệ chi phí |
| Ngành nghề kinh doanh | Các ngành sử dụng nhiều lao động thường có cơ cấu chi phí khác với ngành phụ thuộc nhiều vào máy móc hoặc nguyên vật liệu |
| Quy mô nhân sự | Số lượng nhân viên và cơ cấu vị trí ảnh hưởng đến tổng ngân sách |
| Mức lương bình quân | Chính sách lương và yêu cầu chuyên môn tác động đến chi phí |
| Năng suất lao động | Cùng một mức chi phí nhưng kết quả công việc khác nhau sẽ tạo ra hiệu quả khác nhau |
| Doanh thu và biên lợi nhuận | Biến động doanh thu có thể làm thay đổi tỷ lệ chi phí ngay cả khi ngân sách nhân sự không tăng |
Doanh nghiệp dịch vụ thường có tỷ trọng chi phí nhân sự cao hơn doanh nghiệp sản xuất, vốn cần đầu tư thêm cho máy móc và nguyên vật liệu. Vì vậy, cần đánh giá tỷ lệ này theo đặc thù ngành, kế hoạch ngân sách và kết quả kinh doanh, đồng thời xem xét năng suất và doanh thu bình quân trên mỗi nhân viên.
Cách kiểm soát và tối ưu chi phí nhân sự hiệu quả
Doanh nghiệp có thể tối ưu chi phí nhân sự bằng cách quản lý ngân sách chặt chẽ, nâng cao hiệu quả tuyển dụng và cải thiện năng suất. Mục tiêu là hạn chế khoản chi lãng phí mà không ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ.

Theo dõi chi phí và lập ngân sách nhân sự
Doanh nghiệp nên xây dựng ngân sách theo từng phòng ban, vị trí và nhóm chi phí để dễ dàng kiểm soát khoản phát sinh. Việc so sánh ngân sách dự kiến với thực tế cũng giúp nhà quản lý xác định nguyên nhân vượt chi.
Một số hoạt động cần thực hiện:
- Phân loại chi phí cố định và biến đổi.
- Theo dõi riêng quỹ lương, phúc lợi và tuyển dụng.
- Dự báo ngân sách dựa trên nhu cầu nhân lực.
Tối ưu hoạt động tuyển dụng và đào tạo
Tuyển dụng không phù hợp hoặc nhân viên nghỉ việc sớm có thể làm tăng chi phí tuyển chọn, hội nhập và đào tạo lại. Doanh nghiệp cần cải thiện chất lượng tuyển dụng và xây dựng quy trình đào tạo phù hợp với từng vị trí.
Một số giải pháp gồm:
- Theo dõi chi phí tuyển dụng trên mỗi nhân viên.
- Xây dựng tiêu chí tuyển chọn rõ ràng.
- Chuẩn hóa quy trình hội nhập nhân viên mới.
- Theo dõi tỷ lệ nghỉ việc và hiệu quả đào tạo.
Nâng cao năng suất và ứng dụng công nghệ
Thay vì chỉ giảm số lượng nhân viên, doanh nghiệp nên tập trung cải thiện hiệu quả công việc thông qua chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ. Điều này giúp hạn chế thao tác thủ công, giảm sai sót và sử dụng nhân lực hợp lý hơn.
Cần tư vấn không gian làm việc?
Chia sẻ nhu cầu, Replus sẽ đề xuất phương án phù hợp.
Thông tin liên hệ
Các biện pháp có thể áp dụng:
- Tự động hóa công việc lặp lại.
- Sử dụng phần mềm quản lý nhân sự.
- Phân công nhiệm vụ theo năng lực.
- Theo dõi hiệu suất dựa trên mục tiêu công việc.
Tối ưu chi phí không gian làm việc
Doanh nghiệp nên đánh giá số lượng nhân viên làm việc tại văn phòng, tần suất sử dụng chỗ ngồi và nhu cầu phòng họp để phân bổ chi phí phù hợp. Với đội ngũ có quy mô biến động, mô hình không gian làm việc linh hoạt có thể là phương án đáng cân nhắc.
Trước khi lựa chọn, cần so sánh tổng chi phí, vị trí, tiện ích và điều kiện sử dụng. Các mô hình như Coworking Space hoặc văn phòng trọn gói cũng có thể được xem xét tùy theo nhu cầu vận hành thực tế.
Những sai lầm thường gặp khi tính và quản lý chi phí nhân sự
Doanh nghiệp có thể lập ngân sách thiếu chính xác hoặc sử dụng nguồn lực kém hiệu quả nếu không xác định đúng phạm vi chi phí. Một số sai lầm thường gặp gồm:
- Chỉ tính tiền lương: Bỏ qua bảo hiểm do doanh nghiệp đóng, phúc lợi, tuyển dụng và đào tạo khiến tổng ngân sách bị thiếu.
- Tính trùng các khoản bảo hiểm: Cộng cả phần doanh nghiệp và phần người lao động đóng vào chi phí bổ sung của doanh nghiệp.
- Không phân bổ chi phí theo từng bộ phận: Khó xác định vị trí hoặc hoạt động nào đang tiêu tốn nhiều ngân sách.
- Bỏ qua chi phí do biến động nhân sự: Không tính đến nguồn lực tuyển dụng và đào tạo thay thế khi nhân viên nghỉ việc.
- Cắt giảm thiếu căn cứ: Giảm ngân sách đào tạo, phúc lợi hoặc nhân lực cần thiết mà không đánh giá tác động đến năng suất và chất lượng công việc.
Để hạn chế những vấn đề này, doanh nghiệp cần thống nhất phương pháp tính, cập nhật dữ liệu thường xuyên và đánh giá chi phí cùng với hiệu quả sử dụng nhân lực.
Kết luận
Quản lý tốt chi phí nhân sự giúp doanh nghiệp chủ động ngân sách, kiểm soát chi tiêu và nâng cao hiệu quả vận hành. Việc tính toán đầy đủ các khoản chi liên quan giúp nhà quản lý phân bổ nguồn lực phù hợp với quy mô và mục tiêu phát triển.
Bên cạnh kiểm soát ngân sách, doanh nghiệp cũng cần chú trọng xây dựng và phát triển đội ngũ. Khám phá thêm kiến thức về quản trị nhân sự tại Replus để nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn nhân lực.
Câu hỏi thường gặp
Giải đáp những thắc mắc phổ biến về chủ đề này

Tư vấn và giải đáp thắc mắc
Đặt câu hỏi và nhận trả lời từ chuyên gia Replus
Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi!
Câu hỏi của bạn đã được gửi thành công và đang chờ kiểm duyệt. Chúng tôi sẽ hiển thị sau khi xác nhận.
Chưa có câu hỏi nào. Hãy là người đầu tiên đặt câu hỏi!
