Scrum là gì? Cấu trúc, cách vận hành và quy trình áp dụng
Scrum là khung làm việc tinh gọn giúp cá nhân, nhóm và tổ chức tạo ra giá trị thông qua các giải pháp thích ứng cho những vấn đề phức tạp.
Khi yêu cầu công việc thay đổi, Scrum giúp nhóm triển khai theo từng chu kỳ, thường xuyên đánh giá tiến độ và điều chỉnh theo thực tế. Cùng Replus tìm hiểu cách vận hành và áp dụng framework này hiệu quả.
Scrum là gì? Bản chất và nguyên tắc cốt lõi
Scrum là framework thuộc nhóm Agile, giúp cá nhân và tổ chức tạo ra giá trị thông qua các giải pháp linh hoạt cho những vấn đề phức tạp. Framework này không quy định chi tiết từng bước thực hiện mà cung cấp khuôn khổ để nhóm tổ chức công việc, đánh giá kết quả và điều chỉnh khi cần thiết.

Scrum được xây dựng trên hai nền tảng:
- Tư duy thực nghiệm (Empiricism): Đưa ra quyết định dựa trên trải nghiệm, quan sát và kết quả thực tế.
- Tư duy tinh gọn (Lean Thinking): Tập trung vào những việc tạo ra giá trị và hạn chế lãng phí.
Hai nền tảng này được triển khai thông qua ba trụ cột:
- Minh bạch (Transparency): Mục tiêu, công việc và kết quả được thể hiện rõ ràng.
- Kiểm tra (Inspection): Thường xuyên đánh giá tiến độ và kết quả để phát hiện vấn đề.
- Thích ứng (Adaptation): Điều chỉnh kế hoạch và cách làm việc khi cần thiết.
Bên cạnh đó, Scrum đề cao năm giá trị: Cam kết, Tập trung, Cởi mở, Tôn trọng và Dũng cảm, giúp các thành viên phối hợp và chịu trách nhiệm trong quá trình làm việc.
Scrum gồm những thành phần cốt lõi nào?
Scrum có ba nhóm trách nhiệm, năm sự kiện và ba tạo tác. Các thành phần này liên kết với nhau để giúp nhóm xác định mục tiêu, tổ chức công việc, tạo ra kết quả và cải thiện hiệu quả làm việc.
Ba trách nhiệm trong Scrum Team
Scrum Team là nhóm làm việc gồm ba trách nhiệm chính: Product Owner, Scrum Master và Developers. Các thành viên có đủ chuyên môn cần thiết, chủ động tổ chức công việc và cùng hướng đến mục tiêu sản phẩm.
| Trách nhiệm | Nhiệm vụ chính |
| Product Owner | Xác định mục tiêu sản phẩm, quản lý danh sách công việc và sắp xếp thứ tự ưu tiên để nhóm tập trung vào những việc quan trọng. |
| Scrum Master | Hướng dẫn nhóm thực hiện Scrum, hỗ trợ tháo gỡ trở ngại và cải thiện hiệu quả phối hợp. |
| Developers | Lập kế hoạch, thực hiện công việc và tạo ra sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng. Bao gồm nhiều chuyên môn khác nhau, không chỉ lập trình viên. |
Ba nhóm trách nhiệm không phân chia theo cấp trên và cấp dưới. Các thành viên cùng trao đổi, tự tổ chức công việc và chịu trách nhiệm về mục tiêu chung.
Năm sự kiện trong Scrum
Scrum có năm sự kiện chính, trong đó Sprint là chu kỳ làm việc bao trùm bốn sự kiện còn lại. Mỗi sự kiện giúp nhóm lập kế hoạch, theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và cải thiện cách làm việc.
| Sự kiện | Mục đích |
| Sprint | Chu kỳ làm việc có thời hạn cố định, tối đa một tháng, để nhóm hoàn thành mục tiêu và tạo ra kết quả có giá trị. |
| Sprint Planning (Lập kế hoạch Sprint) | Thống nhất mục tiêu, lựa chọn công việc và cách thực hiện trong Sprint. |
| Daily Scrum (Họp hằng ngày) | Cuộc họp 15 phút để Developers kiểm tra tiến độ hướng đến mục tiêu Sprint và điều chỉnh kế hoạch. |
| Sprint Review (Đánh giá Sprint) | Cùng các bên liên quan xem xét kết quả, tiếp nhận phản hồi và xác định hướng phát triển tiếp theo. |
| Sprint Retrospective (Cải tiến Sprint) | Nhìn lại quá trình làm việc, xác định vấn đề và đề xuất cách cải thiện cho chu kỳ tiếp theo. |
Thời lượng các sự kiện: Với Sprint kéo dài một tháng, Sprint Planning tối đa 8 giờ, Daily Scrum 15 phút, Sprint Review 4 giờ và Sprint Retrospective 3 giờ. Với Sprint ngắn hơn, thời lượng các sự kiện thường được rút ngắn.
Ba tạo tác và cam kết trong Scrum
Tạo tác là những thành phần giúp nhóm theo dõi công việc và kết quả trong quá trình phát triển sản phẩm. Mỗi tạo tác đi kèm một cam kết để xác định mục tiêu hoặc tiêu chuẩn cần đạt.
| Tạo tác | Ý nghĩa | Cam kết đi kèm |
| Product Backlog (Danh sách công việc sản phẩm) | Tập hợp những công việc, tính năng và cải tiến cần thực hiện để phát triển sản phẩm, được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên. | Product Goal (Mục tiêu sản phẩm): Xác định kết quả dài hạn mà nhóm muốn đạt được. |
| Sprint Backlog (Danh sách công việc Sprint) | Bao gồm mục tiêu Sprint, những công việc được lựa chọn và kế hoạch thực hiện trong chu kỳ. | Sprint Goal (Mục tiêu Sprint): Xác định kết quả chính mà nhóm cần hướng đến trong Sprint. |
| Increment (Phần sản phẩm hoàn thiện) | Phần sản phẩm có thể sử dụng, được bổ sung vào những phần đã hoàn thành trước đó. | Definition of Done (Tiêu chuẩn hoàn thành): Quy định những yêu cầu chất lượng mà sản phẩm phải đáp ứng để được công nhận là hoàn thành. |
Có thể hiểu đơn giản, Product Backlog giúp nhóm xác định cần làm gì, Sprint Backlog cho biết nhóm sẽ thực hiện những công việc nào trong chu kỳ hiện tại, còn Increment thể hiện kết quả thực tế được tạo ra.
Cách vận hành và áp dụng Scrum vào quản lý dự án qua 5 bước
Scrum được vận hành theo các chu kỳ Sprint liên tiếp. Để bắt đầu, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu, thành lập nhóm, chuẩn bị công việc và duy trì hoạt động đánh giá, cải tiến. Dưới đây là năm bước tham khảo để triển khai trong thực tế.
Bước 1 – Xác định mục tiêu và đánh giá tính phù hợp
Doanh nghiệp cần xác định vấn đề cần giải quyết, kết quả mong muốn và giá trị cần tạo ra. Từ đó, Product Owner xây dựng mục tiêu sản phẩm làm định hướng cho các hoạt động tiếp theo.
Scrum có thể được vận dụng trong nhiều lĩnh vực, không chỉ phát triển phần mềm. Chẳng hạn, nhóm Marketing, nghiên cứu hoặc thiết kế có thể cân nhắc áp dụng khi công việc có yêu cầu thay đổi và cần thường xuyên tiếp nhận phản hồi.

Scrum phù hợp để xem xét khi:
- Công việc có nhiều yếu tố phức tạp hoặc yêu cầu chưa hoàn toàn rõ ràng.
- Nhóm cần thường xuyên tiếp nhận phản hồi để điều chỉnh kết quả.
- Có thể tạo ra giá trị theo từng phần để kiểm tra và đánh giá.
- Các bên liên quan có khả năng tham gia trao đổi định kỳ.
Với những công việc đơn giản, lặp lại và có quy trình ổn định, doanh nghiệp nên cân nhắc liệu Scrum có thực sự cần thiết hay không.
Bước 2 – Thành lập Scrum Team
Doanh nghiệp cần xác định ba nhóm trách nhiệm phù hợp với quy mô và yêu cầu của sản phẩm:
- Product Owner: Định hướng sản phẩm, xác định thứ tự ưu tiên và quản lý danh sách công việc.
- Scrum Master: Hướng dẫn nhóm vận hành Scrum và hỗ trợ cải thiện hiệu quả làm việc.
- Developers: Thực hiện công việc và tạo ra phần sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng.
Các thành viên cần có đủ chuyên môn để hoàn thành công việc và chủ động phối hợp với nhau. Nhóm nên hạn chế phụ thuộc vào quá nhiều bộ phận bên ngoài để duy trì khả năng tự tổ chức và xử lý công việc.
Cần tư vấn không gian làm việc?
Chia sẻ nhu cầu, Replus sẽ đề xuất phương án phù hợp.
Thông tin liên hệ
Bước 3 – Xây dựng và sắp xếp danh sách công việc
Product Backlog là danh sách những công việc cần thực hiện để phát triển và cải thiện sản phẩm. Mỗi hạng mục có thể mô tả một nhu cầu, tính năng hoặc phần việc cụ thể.

Product Owner chịu trách nhiệm quản lý danh sách này, làm rõ yêu cầu và sắp xếp thứ tự ưu tiên dựa trên mục tiêu sản phẩm.
Khi xây dựng Product Backlog, nhóm cần:
- Liệt kê các tính năng, yêu cầu hoặc hạng mục cần triển khai.
- Mô tả mục đích và kết quả mong đợi của từng hạng mục.
- Sắp xếp công việc theo mức độ ưu tiên.
- Thường xuyên làm rõ, chia nhỏ và cập nhật các hạng mục khi có thông tin mới.
Việc rà soát và làm rõ Product Backlog được gọi là Backlog Refinement. Đây là hoạt động liên tục trong quá trình làm việc, không phải một trong năm sự kiện chính thức của Scrum.
Bước 4 – Lập kế hoạch và triển khai Sprint
Sau khi chuẩn bị danh sách công việc, Scrum Team tổ chức Sprint Planning để thống nhất ba nội dung:
- Mục tiêu: Sprint này cần đạt kết quả gì và mang lại giá trị như thế nào?
- Công việc: Những hạng mục nào có thể được lựa chọn để thực hiện?
- Cách triển khai: Developers sẽ tổ chức và thực hiện công việc ra sao?
Kết quả của buổi lập kế hoạch là mục tiêu Sprint và kế hoạch thực hiện. Trong quá trình triển khai:
- Developers phối hợp thực hiện các nhiệm vụ và chủ động cập nhật kế hoạch khi cần.
- Nhóm tổ chức Daily Scrum trong 15 phút mỗi ngày để kiểm tra tiến độ và điều chỉnh công việc.
- Các phần sản phẩm hoàn thành cần đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng đã thống nhất.
Một Sprint có thể tạo ra nhiều phần sản phẩm hoàn chỉnh, không nhất thiết phải chờ đến cuối chu kỳ mới có kết quả sử dụng được.
Bước 5 – Đánh giá kết quả và cải tiến
Khi Sprint kết thúc, Scrum Team thực hiện hai hoạt động để đánh giá kết quả và cải thiện cách làm việc:
- Sprint Review: Nhóm cùng các bên liên quan xem xét sản phẩm đã hoàn thành, trao đổi phản hồi và xác định những thay đổi cần thiết cho giai đoạn tiếp theo. Thông tin thu được có thể được sử dụng để cập nhật Product Backlog.
- Sprint Retrospective: Các thành viên nhìn lại quá trình phối hợp, xác định những vấn đề còn tồn tại và thống nhất cách cải thiện cho Sprint tiếp theo.

Sau khi hoàn thành hai hoạt động này, nhóm tiếp tục chu kỳ mới với những điều chỉnh dựa trên kết quả thực tế.
Việc đánh giá kết quả cần xem xét cả tiến độ, chất lượng và mức độ hoàn thành mục tiêu để có cơ sở đo lường hiệu suất công việc và xác định những điểm cần cải thiện.
Những sai lầm thường gặp khi áp dụng Scrum
Scrum có thể không phát huy hiệu quả nếu nhóm chỉ chú trọng tổ chức cuộc họp mà bỏ qua mục tiêu, khả năng tự quản lý và hoạt động cải tiến. Một số sai lầm cần tránh gồm:
- Xem Scrum Master là người giao việc và kiểm soát thành viên: Scrum Master cần hướng dẫn nhóm thực hiện Scrum, hỗ trợ tự quản lý và cải thiện hiệu quả làm việc thay vì đóng vai trò quản lý trực tiếp.
- Biến Daily Scrum thành cuộc họp báo cáo: Developers cần tập trung kiểm tra tiến độ hướng đến mục tiêu Sprint và điều chỉnh kế hoạch, không chỉ lần lượt báo cáo công việc.
- Chỉ trình diễn sản phẩm trong Sprint Review: Nhóm cần trao đổi với các bên liên quan để đánh giá kết quả, tiếp nhận phản hồi và xem xét hướng phát triển tiếp theo.
- Không sắp xếp thứ tự ưu tiên trong Product Backlog: Product Owner cần thường xuyên làm rõ và sắp xếp các hạng mục theo mục tiêu sản phẩm.
- Xem Sprint Goal là danh sách nhiệm vụ cố định: Nhóm cần tập trung vào mục tiêu Sprint, đồng thời có thể thương lượng lại phạm vi công việc với Product Owner khi có thông tin mới.
- Bỏ qua Sprint Retrospective: Nhóm cần xác định vấn đề và thống nhất hành động cải thiện cụ thể, thay vì chỉ tổ chức cuộc họp mang tính hình thức.
- Không thống nhất tiêu chuẩn hoàn thành: Các thành viên cần hiểu rõ yêu cầu chất lượng để xác định khi nào một phần sản phẩm thực sự hoàn tất.

Cần lưu ý, phạm vi công việc trong Sprint có thể được làm rõ và thương lượng lại với Product Owner khi nhóm có thêm thông tin. Tuy nhiên, những thay đổi này không được làm ảnh hưởng đến mục tiêu Sprint hoặc làm giảm chất lượng sản phẩm.
Cần tư vấn không gian làm việc?
Chia sẻ nhu cầu, Replus sẽ đề xuất phương án phù hợp.
Thông tin liên hệ
Ví dụ thực tế: Home Credit Indonesia triển khai Scrum trong doanh nghiệp.
Home Credit Indonesia là công ty tài chính ứng dụng công nghệ trong hoạt động kinh doanh. Theo case study do Scrum.org công bố tháng 01/2021, doanh nghiệp bắt đầu triển khai Scrum tại bộ phận phân tích dữ liệu nội bộ (BICC) vào năm 2017, sau đó mở rộng sang công nghệ và các phòng ban khác.
Quá trình triển khai:
- Giai đoạn 1 – Thử nghiệm tại bộ phận dữ liệu (2017): BICC áp dụng Sprint một tuần để sắp xếp thứ tự ưu tiên, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả cùng các bên liên quan.
- Giai đoạn 2 – Mở rộng sang công nghệ (2018): Nhóm phát triển ứng dụng di động gồm 16 người được chia thành hai Scrum Team. Đến cuối năm, bộ phận này đã mở rộng lên 18 Scrum Team.
- Giai đoạn 3 – Mở rộng toàn doanh nghiệp (2019): Home Credit triển khai các Sprint một tháng để từng bước thay đổi cách tổ chức, quản lý và phối hợp công việc giữa các phòng ban.
Kết quả ghi nhận:
Đến cuối năm 2019, có 738 nhân viên được đào tạo về Agile và Scrum. Doanh nghiệp từng bước hình thành các nhóm liên chức năng, tăng tính minh bạch và cải thiện khả năng phối hợp. Scrum.org cũng ghi nhận thời gian triển khai ý tưởng cho khách hàng có xu hướng được rút ngắn qua từng quý.
Home Credit Indonesia cho thấy Scrum không cần triển khai đồng loạt ngay từ đầu. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một nhóm nhỏ, đánh giá hiệu quả thực tế rồi từng bước mở rộng sang các bộ phận khác.
Kết luận
Scrum giúp nhóm làm việc có định hướng, chủ động thích ứng với thay đổi và liên tục cải thiện kết quả trong quá trình triển khai dự án. Tuy nhiên, hiệu quả không đến từ việc áp dụng máy móc các quy tắc mà phụ thuộc vào cách nhóm vận dụng phù hợp với thực tế công việc, duy trì sự phối hợp và tập trung tạo ra giá trị.
Để hiểu rõ hơn cách tổ chức, lập kế hoạch và theo dõi tiến độ công việc, bạn có thể tham khảo thêm kiến thức về quản lý dự án tại Replus.
Câu hỏi thường gặp
Giải đáp những thắc mắc phổ biến về chủ đề này

Tư vấn và giải đáp thắc mắc
Đặt câu hỏi và nhận trả lời từ chuyên gia Replus
Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi!
Câu hỏi của bạn đã được gửi thành công và đang chờ kiểm duyệt. Chúng tôi sẽ hiển thị sau khi xác nhận.
Chưa có câu hỏi nào. Hãy là người đầu tiên đặt câu hỏi!
